Opis gatunku

Bocian biały Ciconia ciconia należy do rzędu brodzących i rodziny bocianowatych Ciconiidae. Rodzina ta tworzy 5 rodzajów obejmujących 19 gatunków ptaków żyjących na obu półkulach. Dzieli się na trzy podrodziny: dławigady, bociany i marabuty.

Stojący bocian biały mierzy około 80 cm. Masa ciała dorosłego ptaka wynosi od 2,7 do 4,5 kg,
a rozpiętość skrzydeł dochodzi do 2 m.
Bocian ma charakterystyczne długie czerwone nogi, białe upierzenie z czarnymi lotkami, długą szyję oraz czerwony dziób.

PTAK DOROSŁY

  • Rozpiętość skrzydeł: 2 m
  • Wysokość: 80 cm
  • Masa: ok. 3-4 kg
  • Długość dzioba: 15-20 cm

GNIAZDO

  • Średnica: 1-2 m
  • Wysokość: 0, 5-1, 5 m
  • Masa: ok. 500 kg

JAJO

  • Liczba: 2-5 (wyjątkowo 1 lub 6)
  • Wymiary: 74 x 52 mm
  • Okres wysiadywania: 33-34 dni

PISKLĘ

  • Okres przebywania w gnieździe: 54-63 dni

 

Pokarm

Bociany nie są wybredne w wyborze pokarmu – korzystają z tego, co jest aktualnie najbardziej dostępne. Skład ich diety zmienia się w zależności od rejonu, pory roku oraz od panujących warunków atmosferycznych. Bociany polują na bezkręgowce takie jak ślimaki, dżdżownice, chrząszcze, pasikoniki, larwy owadów. Poza tym chętnie żywią się rybami, płazami, gadami, a nawet pisklętami ptaków gnieżdżących się na ziemi. Istotny składnik ich pożywienia stanowią gryzonie (głównie norniki). Polując chodzą po żerowisku i wypatrują swych ofiar (tzw. przeszukiwanie żerowisk). Potrafią również niczym czapla czatować nieruchomo, np. przy norach gryzoni. Chętnie żerują podczas prowadzonych prac polowych, sianokosów i żniw. Wbrew znanym nam z dzieciństwa opowiadaniom o bocianach polujących na żaby, płazy te stanowią jedynie uzupełnienie diety.

Tryb życia

Bocian jest gatunkiem zasiedlającym krajobraz rolniczy, a jego występowanie wiąże się głównie
z terenami podmokłymi, w pobliżu których obserwuje się największą koncentrację gniazd. Swoje gniazda zakładają bociany w pobliżu siedzib ludzkich budując je na drzewach, budynkach gospodarczych, a w ostatnich latach coraz częściej na czynnych słupach trakcji energetycznych (ponad 60% par w Polsce gnieździ się na słupach energetycznych).

Z zimowiska ptaki powracają w ostatnich dniach marca lub w kwietniu. Tuż po przylocie poprawiają swoje stare gniazda lub przystępują do budowy nowych. Dojrzałość płciową osiągają w wieku 3-5 lat
i wówczas po raz pierwszy przystępują do lęgu. Podczas godów samiec głośno klekocze dziobem wyginając szyję tak, że głowę opiera na grzbiecie. Pierwsze jaja składają na ogół w drugiej dekadzie kwietnia.
W gnieździe znajduje się najczęściej od 3 do 6 jaj, które są wysiadywane na zmianę przez obydwa ptaki. Inkubacja trwa 33-34 dni, a po 54 -63 dniach młode bociany opuszczają gniazda. W zależności od daty przystąpienia do lęgu wylot młodych jest rozciągnięty od pierwszej dekady lipca do pierwszej dekady września. Bociany spędzają w naszym kraju około 5 miesięcy, po czym już od połowy sierpnia zbierają się w stada (tzw. sejmiki) i odlatują na zimowiska w Afryce. Jako pierwsze odlatują ptaki, które w danym roku nie odbywały lęgu oraz młode.

Stan populacji
Areał lęgowy bociana białego obejmuje większość terenu Europy (za wyjątkiem Wysp Brytyjskich
i Półwyspu Skandynawskiego), Azję Mniejszą oraz północną Afrykę. Liczebność bociana białego
w Polsce szacuje się na około 52 tys. par (dane z 2004 r.). W naszym kraju gniazduje około 1/5 światowej populacji bociana, co czyni nas odpowiedzialnym za jego los. Tym bardziej, że w ciągu ostatnich lat liczebność bociana spada.